بەپەلە.. لە بودجەی 2027ـدا بەغدا داواکارییەکانی یەکێتی بۆ پشکی هەرێم جێگیر دەکات؛ مەسرور بارزانی ڕازی دەبێت؟
حکومەتی فیدراڵیی عێراق لە داڕشتنەوەی نوێی ڕەشنووسی یاسای بودجەی گشتیی ساڵی 2027ـدا، ئامادەیی نیشانداوە بەشێکی زۆری داواکارییەکانی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان سەبارەت بە پشکی بودجەی هەرێم جێگیر بکات، جێکردنەوەی ئەم داواکارییانە، کە ڕێگە بۆ جیاکردنەوەی پشکی دارایی سلێمانی و هەڵەبجە لە پشکی گشتیی هەرێم خۆش دەکات، هاوکاتە لەگەڵ سەپاندنی کۆمەڵێک مەرجی قورس بەسەر حکومەتی هەرێمی کوردستاندا؛ ئەمەش وایکردووە ڕەشنووسی بودجەی 2027 ببێتە هەوێنی قەیرانێکی نوێی سیاسی و دارایی لەنێوان هەولێر و بەغدا لە لایەک، و قووڵبوونەوەی ناکۆکییەکانی نێوان پارتی و یەکێتی لە لایەکی دیکەوە.
بەپێی زانیارییە تایبەتەکانی «بوار نیوز»، دوای سەردانی شاندێکی باڵای مەکتەبی سیاسیی یەکێتی بۆ بەغدا و ئەنجامدانی زنجیرەیەک گفتوگۆی چڕ لەگەڵ بەرپرسانی عێراق، حکومەتی فیدراڵ بەشێکی زۆری داواکارییەکانی ئەو حزبەی لە پڕۆژەیاسای بودجەدا ڕەچاو کردووە و خستوویەتییە ناو دەقی ڕەشنووسەکەوە.
هەر بەگوێرەی زانیارییەکان، بڕگەیەکی تایبەت و چارەنووسساز بۆ داڕشتنەوەی نوێی ڕەشنووسەکە زیاد کراوە بۆ چارەسەرکردنی کێشەی پشکی دارایی پارێزگاکانی سلێمانی و هەڵەبجە، ناوەڕۆکی ئەم بڕگە نوێیە بەم شێوەیە داڕێژراوە: «لە حاڵەتی پابەندنەبوونی حکومەتی هەرێمی کوردستان بە جێبەجێکردنی ماددە و پابەندییەکانی یاسای بودجە، ڕێگە دەکرێتەوە، کە بەغدا شایستە داراییەکانی پارێزگاکانی سلێمانی و هەڵەبجە بە شێوەیەکی ڕاستەوخۆ دابین بکات، بەبێ ئەوەی نەجێبەجێکردنی پابەندییەکانی حکومەتی هەرێم ببێتە بەربەست لەبەردەم ناردنی پشکی ئەو 2 پارێزگایە.»
ئەم ئامادەییەی بەغدا بۆ جێگیرکردنی داواکارییەکانی یەکێتی، لە ئەگەری پەسەندکردن و بوونی بە یاسا لە پەرلەمانی عێراق، دەبێتە دەستکەوتێکی گەورەی سیاسی و دارایی بۆ یەکێتی و پارێزبەندییەکی یاسایی دەداتە مووچە و بودجەی سنووری سلێمانی و هەڵەبجە.
لە بەرانبەردا، پارتیی دیموکراتیی کوردستان ئەم هەنگاوە بە هەڕەشەیەکی ڕاستەوخۆ لەسەر یەکپارچەیی بەڕێوەبردنی دارایی هەرێم و لێدان لە دەسەڵاتە ناوەندییەکانی حکومەتی هەرێم دەبینێت.
هەستیاریی جێگیرکردنی داواکارییەکانی یەکێتی کاتێک زیاتر دەردەکەوێت، کە سەیری قورسایی ئەو مەرجانە بکرێت، کە بەغدا لە هەمان ڕەشنووسدا بەسەر حکومەتی هەرێمدا سەپاندوویەتی. بەغدا ناردنی پشکی گشتیی بودجەی هەرێمی بە جێبەجێکردنی 4 مەرجی سەرەکییەوە بەستووەتەوە:
ڕادەستکردنی نەوت: حکومەتی هەرێم پابەند دەکرێت ڕۆژانە لانیکەم 400 هەزار بەرمیل نەوت ڕادەستی بەغدا بکات.
ڕادەستکردنی گاز: پێویستە هەرێم سەرجەم ئەو بڕە گازەی کە لە پێویستیی ناوخۆ زیاترە، ڕادەستی حکومەتی فیدراڵ بکات.
داهاتی نەنەوتی: گەڕاندنەوەی داهاتە نەنەوتییەکانی هەرێم بۆ خەزێنەی دەوڵەتی عێراق.
قەدەغەکردنی گرێبەستی نوێ: ئەنجامدانی هەر گرێبەستێکی نوێی نەوت و گاز بەبێ ڕەزامەندیی وەزارەتی نەوتی عێراق بە تەواوی قەدەغە دەکرێت.
ئەم مەرجە قورسانە ئەگەری ڕازینەبوونی حکومەتی هەرێم و پارتی دیموکراتی کوردستان لەسەر ڕەشنووسەکە زۆر بەهێز دەکەن؛ چونکە تەنانەت ئەگەر یاساکە لە پەرلەمانی عێراقیش تێپەڕێنرێت، جێبەجێکردنی هەموو ئەم پابەندییانە لە کرداردا دەبێتە ئاستەنگێکی گەورە لەبەردەم حکومەتی هەرێم. لە ئەگەری پابەندنەبوونی هەرێمیش بەم مەرجانەوە، ڕاستەوخۆ بڕگە تایبەتەکەی یەکێتی کارا دەبێت و بەغدا مامەڵەی ڕاستەوخۆ لەگەڵ سلێمانی و هەڵەبجە دەکات.
ئەمە لەکاتێکدایە، ئەمڕۆ مەسرور بارزانی، سەرۆکی حکومەتی هەرێمی کوردستان گەیشتە بەغدا، سەردانەکە لە کاتێکدایە کە گفتوگۆکان لەسەر ڕەشنووسی بودجەی 2027 گەیشتوونەتە قۆناغێکی یەکلاکەرەوە و حکومەتی هەرێم لە هەوڵی چڕدایە تاوەکو پێش پەسەندکردنی پڕۆژەیاساکە، گۆڕانکاری لە ماددە و پابەندییە داراییەکاندا بکات.
ئایا مەسرور بارزانی لە بەغدا ڕازی دەبێت بە ڕەشنووسێک کە لە لایەکەوە مەرجە قورسەکانی نەوت و گازی بەسەر حکومەتەکەیدا سەپاندووە، و لە لایەکی دیکەشەوە بەشێکی زۆری داواکارییەکانی یەکێتی بۆ مامەڵەی ڕاستەوخۆ تێدا جێگیر کراوە؟ یان سەرۆکی حکومەتی هەرێم هەموو قورسایی سیاسیی خۆی بەکاردەهێنێت بۆ گۆڕین و لادانی ئەو بڕگانەی کە لە داهاتوودا ڕێگە بۆ جیاکردنەوەی پشکی دارایی سلێمانی و هەڵەبجە دەکەنەوە؟
لە ڕووی سیاسییەوە، پێداگریی بەغدا لەسەر هێشتنەوەی داواکارییەکانی یەکێتی لەناو ڕەشنووسی بودجەی 2027 و ڕەتکردنەوەی لەلایەن پارتییەوە، دەبێتە هۆی قووڵبوونەوەی بێپێشینەی ناکۆکییەکانی نێوان ئەو 2 حزبە سەرەکییە. ململانێکە ئەمجارە تەنها لە چوارچێوەی دەسەڵاتی سیاسیدا نامێنێتەوە، بەڵکو ڕاستەوخۆ پەیوەندیی بە داهات، بودجە، مووچە و چۆنیەتیی بەڕێوەبردنی قەوارەی هەرێمی کوردستانەوە دەبێت.
بەم پێیەش، سەردانی ئەمڕۆی مەسرور بارزانی بۆ بەغدا دەبێتە تاقیکردنەوەیەکی یەکلاکەرەوە؛ ئایا پارتی دەتوانێت لە دواساتەکاندا مەرجە قورسەکان و بڕگە جێگیرکراوەکانی یەکێتی لەناو ڕەشنووسەکەدا بگۆڕێت، یان یەکێتی لە دەروازەی بودجەی 2027ەوە دەستکەوتێکی نوێی سیاسی و دارایی بەدەست دەهێنێت و شێوازی دابەشکردنی بودجە لە هەرێمی کوردستان دەگۆڕێت؟
عربي
